تحليل محتواي کتابهاي درسي دوره ابتدايي 1

مباني برنامه ريزي درسي :

 

1- مباني فلسفي و عقيدتي :

الف- ايده ئاليسم

ب- رئاليسم

ج- پراگماتيسم

د- هستي گرايي

2- مباني علمي :

الف- مباني روانشناختي

ب- مباني جامعه شناختي

 

چهار عنصر مهم برنامه هاي درسي :

1- اهداف               ب- محتوا              ج- روش                د- ارزشيابي

 

مباني =»  اصول =»  اهداف =»  محتوا =» روش هاي تدريس =» روشهاي ارزشيابي

 

 

اصول حاكم بر برنامه هاي درسي :

 

1- اصل دين محوري :

مباني و ارزشهاي اسلام ناب محمدي (ص) بايد بر تمامي اصول رويكردها ، اهداف ، محتوا و روشهاي برنامه هاي درسي و تربيتي حاكم باشد و اين اصل بر ساير اصول نيز حاكم است .  (فطرت گرايي توحيد)

2- اصل تقويت و هويت ملي :

برنامه هاي درسي و تربيتي بايد زمينه ارتقاء هويت ملي را از طريق توجه و تقويت باورها و ارزشهاي اسلامي ، فرهنگ و تمدن اسلام و ايران ، زبان و ادبيات فارسي ، ارزشهاي انقلاب اسلامي ، ميهن دوستي ، وحدت و استقلال ملي و انسجام اسلامي فراهم نمايد و تلاش كند كه هويت متربيان (دانش آموزان) را به سطح هويت الهي ارتقاء دهد.

3- اصل اعتبار نقش محوري معلم و مربي :

برنامه هاي درسي و تربيتي بايد به نقش محوري معلم و مربي در رهبري تربيتي براي مقدم كردن تزكيه و تعليم ، غني سازي محيط تربيتي و يادگيري ، فعال سازي متربي در فرآيند يادگيري ، ترغيب متربيان نسبت به يادگيري به صورت مستمر توجه نمايند و زمينه هاي لازم براي ارتقاء صلاحيت هاي اخلاقي ، علمي و حرفه اي معلمان و مربيان را فراهم آورند.

4- اصل جامعيت :

برنامه هاي درسي و تربيتي بايد به نيازهاي كنوني و آينده متربي و جامعه در سطوح محلي ، ملي و جهاني و در عرصه هاي فرهنگي ، اقتصادي ، علمي ، اجتماعي ، فن آوري و ... در راستاي سند چشم انداز و سياست هاي مصوب با استفاده از تجارب ملي و جهاني به گونه اي جامع و متعادل توجه كنند.

5- اصل توجه به تفاوت ها :

برنامه هاي درسي و تربيتي ، تفاوت هاي محيطي ، جنسيتي و فردي متربيان توجه كرده و در اين خصوص از انعطاف لازم برخوردار باشد.

6- اصل توازن و تناسب :

برنامه هاي درسي و تربيتي بايد به رعايت تعادل و تناسب و پرهيز از افراط و تفريط در بهره گيري از روشها و ابزارهاي مختلف و متفاوت در طراحي ، توليد ، اجرا و ارزش يابي برنامه ها پايبند باشد.

7- اصل خود يادگيري مادام العمر :

برنامه هاي درسي و تربيتي بايد توان ، انگيزش و زمينه هاي لازم را جهت خوديادگيري و خودسازي مادام العمر براي متربيان و نيز براي معلمان و مربيان فراهم كند . چهار مرحله اصلي در تربيتي وجود دارد :

الف- دوره اول پرستاري

ب- دوره دوم تأديب

ج- دوره سوم تعليم

د- دوره خودسازي

8- اصل مشاركت و تعامل :

فرآيند برنامه ريزي درسي و تربيتي بايد زمينه مشاركت موثر خانواده ها ، معلمان ، مربيان و عوامل مدرسه و ساير نهادهاي فرهنگي ، علمي ، تربيتي ، اقتصادي ، سياسي و اجتماعي به ويژه دانشگاهها ، حوزه هاي علميه و رسانه ها را در طراحي ، توليد و اجرا و ارزشيابي برنامه ها فراهم نمايد.

 

 

 

23/1/92                               

تعريف تحليل محتوا : تحليل محتوا چيزي جز كشف نظام مند پيامها و مظامين آشكار و پنهان فرآيند ارتباط نيست زيرا هر ارتباطي مستلزم استنباط و درك مفاهيم آشكار و نهان يك پيام است شايد بتوان گفت ادامه حيات انساني بدون بهره مندي از توانايي استنباط و تحليل درست ميسر نيست و همين ويژگي انسان، او را از موجودات ديگر متمايز گرديده است .

 كاربرد تحليل محتوا در حوزه هاي مطالعاتي :

1- دين

2- روانشناسي 

3- جامعه شناسي

4- زبان شناسي

5- ادبيات

6- ارتباطات        

7- تبليغات          

8- بهداشت         

9- هنر                  

10- پزشكي          

11- اينترنت       

12- حقوق           

13- تجارت       

14- سياست        

15- تعليم و تربيت ( خصوصا برنامه  و محتواي درسي )

16- رسانه هاي مختلف

 

مهمترين كاربرد هاي تحليل محتوا در حوزه تعليم و تربيت :

1- نقد و بررسي كتابهاي درسي از نظر ميزان تناسب آنها با اصول انتخاب و سازماندهي محتوا

2- ميزان تناسب محتوا با اهداف

3- ميزان سوال محور بودن متن يا محتوا

4- ميزان توانايي متن

5- ميزان تناسب محتوا با تاكيدات الگوهاي طراحي آموزشي

6- تعيين موقعيت و تداوم سوالات كتاب

7- تعيين تناسب تصاوير كتاب

8- تعيين تناسب محتوا با تواناي هاي فراگيران و ...

 

 30/01/92  

 

مهمترين دلايل كم رنگ بودن تحليل محتوا در ادبيات پژوهش ( به عنوان نظام رشته اي و به عنوان يك روش تحقيق )

1- وجود برداشت هاي متعدد و گاه متناقض پيرامون تحليل محتوا ( ساده انگاري و پيچيده انگاري افراطي نگاه كيفي گرايانه و كمي گرايانه افراطي و ... )

2- فقدان متوني منسجم ، مفيد و جامع در حوزه تحليل محتوا

تصورات نادرست از تحليل محتوا :

1- تحليل محتوا چيزي است كه هر كس مي تواند آن را انجام دهد . ( اصطلاحات ساده انگاري افراطي ) چون انجام تحليل محتوا نياز به دقت كافي ، روش منظم و طبقه بندي و مقوله بندي منظم داده ها مربوط مي شود .

2- تحليل محتوا به بررسي تمام پيام هاي محتوا مي پردازد .

3- انجام تحليل محتوا به آمادگي قبلي و برنامه ريزي نياز ندارد .

4- تحليل محتوا فقط محدود به مقاصد علمي و دانشگاهي است .

 

 تعريف تحليل و محتوا :

1- فردي به نام هولستي مي گويد ( 1969 ) تحليل محتوا را تكنيكي عيني و نظام مند براي استنباط پيام هاي موجود در يك متن تعريف مي كند .

2- كريپندروف ( 1990 ) تحليل محتوا را به مانند تكنيكي پژوهشي شامل شيوه هاي تخصصي براي پردازش داده ها تعريف كرده است .

3 – آري و همكاران در سال 1996 تحليل محتوا را نوعي روش تحقيق مي دانند كه براي آشكار سازي يا تعيين ويژگي هاي مواد مكتوب يا ديداري به كار مي روند .

4- دكتر دلاور 1382 تحليل محتوا را به هر روش استنباطي اطلاق مي كند كه به صورت منظم و عين يه منظور تعيين ويژگي هاي پيام بكار برده مي شود .

 

ابعاد تحليل محتوا :

1- تحليل محتوا به عنوان يك روش علمي كه داراي عينيت ، طرح اوليه ، پاياني و روايي و قابليت تكرار و آزمون فرضيه را دارد .

2- تحليل پيام ها به عنوان واحد تحليل و واحد جمع آوري اطلاعات

3- تحليل محتوا به عنوان تحليل كمي اطلاعات

4- تحليل محتوا به عنوان تلخيص اطلاعات

5- تحليل محتوا به عنوان تحليل بين رشته اي

6- تحليل محتوا به عنوان يك فعاليت چند وجهي

 

 

طرح 20 معياري

رديف	معيارها	مقياس ارزيابي
		كمترين توجه                        بيشترين توجه
		1	2	3	4	5
1	برنامه مشخص و هدف آموزشي
2	توالي با توجه به يادگيري هاي قبلي
3	مفاهيم اساسي و دانش روشها
4	تناسب با گروه سني ، تدارك فرصت ها
5	تحريك انگيزش و حس كنجكاوي
6	فعال بودن محتوا
7	پرورش معيارها و نگرش هاي مطلوب انساني
8	ارزشيابي قلمروهاي متعدد بوسيله تمرين ها و تكاليف
9	ارتباط با زندگي روزمره و محيط اجتماعي
10	پر بودن از فعاليت هاي علمي
11	استفاده از وسايل و ابزارهاي ساده براي رسيدن به هدف ها
12	رسيدن به مفاهيم علمي جديد
13	پرورش مهارت هاي عملي
14	زمان مناسب
15	سلامت و آسايش روحي دانش آموزان
16	مطلب و شيوه جديد و پيشرفته
17	فعاليت هاي خارج از كلاس
18	توجه به نياز هاي منطقه اي و محلي
19	بررسي شواهد كمي و منابع متعدد
20	شرايط فيزيكي و ظاهري كتاب
جمع امتياز در هر قسمت
مجموع امتياز كتاب مورد تحليل